In de dagelijkse praktijk zien we het bij veel van onze opdrachtgevers: medewerkers worstelen met de grote hoeveelheid interne kanalen waarop informatie wordt gedeeld. Het roept vragen op over de effectiviteit van de interne communicatiemix. Om voorbij de aannames te gaan, hebben wij recent een academisch onderzoek uitgevoerd samen met de Vrije Universiteit naar de impact van digitale technologie op de werk-privébalans.
We hebben er specifiek voor gekozen om dit onderzoek uit te voeren binnen het voortgezet onderwijs. Dit is namelijk bij uitstek een branche waar we een wildgroei aan verschillende kanalen zien. Docenten communiceren niet alleen met directe collega’s, maar ook met de administratie, leerlingen en ouders. Van digitale leerlingvolgsystemen tot communicatieplatforms en online lesmethoden; de technologie heeft het werk ingrijpend veranderd. Als de impact van versnipperde communicatie ergens meetbaar is, dan is het hier.
Niet de stress, maar de factoren
In het onderzoek staat de term ‘technostress’ centraal, maar het is te kort door de bocht om technologie enkel als boosdoener aan te wijzen. Interessanter is hoe die stress ontstaat vanuit specifieke factoren. Uit de interviews met docenten blijkt dat vrijwel iedereen ten minste één vorm van technostress ervaart, maar de oorzaken verschillen.
Wanneer hetzelfde bericht “voor de zekerheid” op verschillende plekken wordt gedeeld, leidt dat juist tot meer onzekerheid en de angst om informatie te missen.
Een belangrijke factor is Techno-overload. Docenten geven aan dat het gebruik van, en het schakelen tussen, meerdere platformen (zoals Teams, Magister en E-mail) leidt tot chaos en onoverzichtelijkheid. Wanneer hetzelfde bericht op drie verschillende plekken wordt gedeeld “voor de zekerheid”, leidt dit paradoxaal genoeg juist tot meer onzekerheid en de angst om informatie te missen.
Daarnaast speelt Techno-invasion een grote rol: het gevoel dat werktechnologie de privésfeer binnendringt. De constante stroom van meldingen, soms zelfs diep in de nacht door leidinggevenden of leerlingen, vervaagt de grens tussen werk en privé.
Dit wordt versterkt door Techno-complexity: de frustratie over systemen die steeds veranderen of onlogisch werken, wat zorgt voor gevoelens van incompetentie.
De doorslaggevende rol van organisatiecultuur
Het onderzoek toont aan dat individuele weerbaarheid niet voldoende is; de organisatiecultuur is bepalend. Op scholen waar een ‘ongezonde’ werkcultuur heerst, voelen docenten een impliciete verplichting om altijd beschikbaar te zijn. Dit resulteert in een gevoel van “24/7 aan staan”, waarbij leidinggevenden soms zelfs ’s nachts urgente mails sturen of in de vrije tijd bellen. In zo’n omgeving blijkt het voor het individu vrijwel onmogelijk om grenzen te bewaken, omdat de norm dicteert dat je direct reageert.
Daartegenover staan scholen die bewijzen dat het anders kan. Hier zijn niet alleen protocollen, maar geldt vooral het principe ‘lead by example’. Leidinggevenden beschermen hun team actief door bijvoorbeeld mailtjes gepland te verzenden (zodat ze pas tijdens werkuren binnenkomen) en door privécontact via WhatsApp te vermijden. Het onderzoek laat zien dat docenten in deze cultuur, waar de organisatie structurele steun biedt bij het afbakenen van werk en privé, aanzienlijk minder stress en techno-invasion ervaren.
| Onze laatste artikelen? Lees onze blogs |
Ik wil alles zien! |
Ervaring als buffer
Naast cultuur speelt ook ervaring een rol. Docenten met meer dan 12 jaar ervaring zijn vaak beter in staat om te relativeren en grenzen te stellen. Minder ervaren docenten voelen zich daarentegen sneller verplicht om altijd bereikbaar te zijn en hebben meer moeite om ‘nee’ te zeggen tegen de stroom aan notificaties. Dit benadrukt het belang van begeleiding voor starters, juist ook op het gebied van digitaal welzijn.
Het uitbreiden van kanalen en het blindelings uitstorten van content garandeert geen groter bereik. Integendeel, het creëert chaos.
Breder perspectief
Hoewel dit onderzoek zich richt op het onderwijs, zien wij een breder patroon. Er is ondertussen in diverse onderzoeken overtuigend bewijs gevonden dat een overdaad aan informatie en prikkels leidt tot cognitieve overbelasting. Ondanks dat dit onderzoek zicht richt op het onderwijs durven wij, gezien onze ervaring in andere branches, te stellen dat deze resultaten breder toepasbaar zijn. De conclusie is duidelijk: het uitbreiden van kanalen en het blindelings uitstorten van content garandeert geen groter bereik. Integendeel, het creëert chaos. Daarbij blijkt de verwachting dat medewerkers deze informatiestroom zelf wel effectief kunnen cureren, in de praktijk vaak onterecht. De oplossing ligt in regie: maak scherpe keuzes over welk bericht je voor wie waar plaatst, en kies bewust het juiste moment.
Vragen of behoefte aan advies?
Heb je vragen over dit onderzoek of wil je sparren over het maken van een kanalenstrategie? Neem contact op met Peter Haan via peter@evolve.eu of +31 6 13 98 14 27. Of vul het contactformulier in:
